Συνέντευξη του Γιώργου Σκαμπαρδώνη στο ΒΗΜΑ (22.11.2009)

- Έχετε αποσπάσει διθυραμβικές κριτικές για τα βιβλία σας, και όμως δεν κάνατε ποτέ το μπεστ σέλερ. Πώς το εξηγείτε αυτό;

«Του Θεού η χάρη μάς φυλάει απ΄ το σουξέ; Ίσως. Και δεν έχω πάρει μόνο διθυραμβικές κριτικές, αλλά, κατά καιρούς, και αρνητικές και αμφίθυμες. Λογικόν - περί ορέξεως σπανακοτυρόπιτα. Πάντως δεν έχω παράπονο, σε σχέση με τα ευρύτερα δεδομένα. Συνήθως αγγίζω τις έξι ως εφτά εκδόσεις, νούμερο καλό, αν υποθέσουμε ότι πασχίζω να κάνω λογοτεχνία και όχι κάποιου είδους Άρλεκιν, ή κατινάμπλ αφρόλουτρα που τρώνε τον παρά. Έπειτα, κανείς δεν μπορεί να ερμηνεύσει τι είναι το ευπώλητο και πώς παράγεται - αλλιώς όλοι οι εκδοτικοί οίκοι θα έβγαζαν από ένα κάθε μέρα. Οπωσδήποτε θα ήθελα ένα βιβλίο μου να γίνει μπεστ σέλερ, με σαράντα-πενήντα εκδόσεις (κάτι που ίσως θα με καθιστούσε αμέσως ύποπτο παραλογοτεχνίας) γιατί έχω και ένα δάνειο που με αγχώνει. Αλλά, δεν πειράζει, τελικά. Μπερεκέτ. Η φτώχεια ποτέ δεν έκανε κακό στο γράψιμο».

- Παρ' ότι προβάλλετε την καθημερινή εμπειρία πεντακάθαρα, χρησιμοποιείτε συμβολισμούς, αλληγορίες, λέξεις-κλειδιά. Υπάρχει κάτι που πρέπει να αποκρυπτογραφηθεί κάθε φορά;

«Η λογοτεχνία εκφράζει τα ρητά αλλά και κυρίως τα άρρητα, τις γκρίζες ζώνες, τη μούργα του ασυνείδητου, το ακατανόητο, το παράδοξο, το σκοτεινό των πραγμάτων. Οπότε δεν αρκούν πάντα η νόηση και η καθαρότητα, αλλά και ο υπαινιγμός και η ελλειπτικότητα και όλα τα τεχνάσματα που χρειάζονται ώστε να φτάσει σε βαθύτερες μεταγγίσεις».

- Πόσο σας απασχολεί η επιμέλεια της μορφής; Η μορφή είναι ταυτόσημη με την ουσία της έκφρασης;

«Η μορφή και η ουσία είναι λέξεις με νόημα που ποτέ δεν θα κατανοήσουμε απολύτως, παρά τις συνεχείς απόπειρες που έγιναν και γίνονται από διάφορες σχολές. Μιλώντας, όμως, συνθηματικά, και για να συνεννοούμεθα, μπορεί να είναι έτσι, μπορεί και αλλιώς. Υπάρχει περίπτωση ένα δραματικό περιεχόμενο να διατυπωθεί ανάστροφα από άποψη μορφής, δηλαδή ψυχρά, κι έτσι να γίνει πιο τραγικό, ή, ειρωνικά και να γίνει δραματικότερο. Όλα παίζονται και κρίνονται εξ αποτελέσματος. Υπάρχει το κλισέ, η πρωτογενής ταύτιση, δηλαδή, στον τόνο σε σχέση με την ουσία (και τι θα πει «ουσία»;), υπάρχει η ανατροπή, η μείξη, το υβρίδιο και η μοναδικότητα. Καθένας εγκαινιάζει έναν δικό του τρόπο, μέσα στην απειρότητα των εκδοχών. Αυτή είναι και η μαγεία του πράγματος. Κάθε νέος συνδυασμός δημιουργεί και μια νέα θεωρία».

- Έχει παγίδες η προσπάθεια του γραψίματος;

«Χωρίς αμφιβολία. Και οι παγίδες είναι άπειρες. Ιδού μερικές γνωστές: Κατ΄ αρχήν το κλισέ. Έπειτα το μελό. Ύστερα το αποδεκτό, καθώς πρέπει, mainstream ιδεολόγημα, που δείχνει αδυναμία, έλλειψη ανεξάρτητης σκέψης και αγωνία αποδοχής- αυτό είναι και το πιο συνηθισμένο. Η γλυκερότητα σε στυλ σαραγλί. Η ασημαντολογία. Η μπετοβενική, κενόλογη ρητορική. Ο κακός ρυθμός. Η έλλειψη έμπνευσης και πρωτοτυπίας, με την έννοια ότι δεν κομίζει κάτι νέο το κείμενο. Η ηθικολογία. Ο διδακτισμός. Η ευκολία. Η έλλειψη ταλέντου. Η υπεραλίευση γόνου. Η αγραμματοσύνη με την έννοια ότι ο συγγραφέας δεν διαβάζει, οπότε ξανα-ανακαλύπτει την Αμερική. Η προχειρότητα. Η αντιμετώπιση της γλώσσας μόνο ως φορέα νοήματος, ενώ είναι και αυταξία. Ο ναρκισσισμός. Η λεξιλαγνεία. Και πολλές άλλες παγίδες με φρέσκο, αλλά πικρό, τελικά, τυράκι».